czwartek, 30 lipca 2015

Witaminy rozpuszczalne w wodzie i tłuszczu

Witaminy mają istotny wpływ na prawidłowe funkcjonowanie organizmu człowieka. Na początku warto wspomnieć, iż witaminy są substancjami egzogennymi, to znaczy, że dostarczane powinny być wraz z pożywieniem. 

Niedobór witamin zwany awitaminozą, prowadzi do różnych zaburzeń w funkcjonowaniu organizmu. W przypadku witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, które gromadzą się w tkance tłuszczowej, może wystąpić ich nadmiar, czyli hiperwitaminoza. Hiperwitaminoza trwająca dłuższy czas jest również niebezpieczna dla zdrowia, może prowadzić do uszkodzenia wątroby. Natomiast nadmiar witamin rozpuszczalnych w wodzie, jest wydalany z organizmu. 



Witaminy rozpuszczalne w wodzie

Witamina B1
Wpływ na organizm: Witamina B1 jest regulatorem przemian metabolicznych. Jej działanie jest niezbędne w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego, serca i mięśni. Witamina B1 jest również zaangażowana w produkowanie czerwonych krwinek.
Niedobór w organizmie: zaburzenia funkcji centralnego układu nerwowego objawiające się osłabieniem, zmęczeniem, obniżeniem koncentracji a nawet sprzyja powstawaniu depresji. Niewydolność układu krążenia, zaburzenia akcji serca, zaburzenia ze strony układu pokarmowego: nudności, wymioty, spadek masy ciała.
Źródła pokarmowe: wątroba, produkty zbożowe, mięso, rośliny strączkowe, orzechy, drożdże, ryby, jaja, owoce, warzywa.

Witamina B2
Wpływ na organizm: Witamina B2 pełni rolę w procesach utleniania i redukcji. Zapewnia prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. Przy udziale witaminy A wpływa na rozwój błon śluzowych wielu narządów m.in. dróg oddechowych, naczyń krwionośnych oraz skóry. Uczestniczy również w metabolizmie i przemianach aminokwasów, w produkowaniu związków wysokoenergetycznych. 
Niedobór w organizmie: pogorszenie ostrości wzroku, łzawienie, łatwe męczenie się oczu i wypadanie włosów, kłopoty z koncentracją, zawroty głowy, bezsenność, pękanie błony śluzowej jamy ustnej, pleśniawki, zajady jamy ustnej, pelagra, choroby układu nerwowego, łuszczące się okolice nosa i ust.
Źródła pokarmowe: drożdże, wątroba, mleko, płatki owsiane, szpinak, mięso wieprzowe, jaja, marchew, produkty zbożowe, ser żółty, makrela

Witamina B6
Wpływ na organizm: Witamina B6 jest regulatorem syntezy wielu białek w organizmie. Są to przede wszystkim, białka związane z prawidłowym działaniem układu nerwowego. Bierze udział w przemianach aminokwasów. Jej nadmiar jest usuwany z moczem. Wspomaga leczenie nerek. Umożliwia również przemiany węglowodanów i tłuszczów. Oprócz tego pełni istotną rolę w produkcji elementów morfotycznych krwi tj. czerwonych i białych krwinek. Witamina B6 zwiększa również odporność organizmu.
Niedobór w organizmie: zaburzenia w funkcjonowaniu układu nerwowego: depresja, drgawki, objawy padaczkowe, zakłócenia koncentracji i procesów myślowych, ogólne osłabienie samopoczucia, zmniejszenie odporności, pogorszenie stanu skóry, zmęczenie, nudności, kamica nerkowa, zaburzenia w strukturze układu kostnego
Źródła pokarmowe: drożdże, ziarno pszenicy, mięso wołowe i wieprzowe, białe pieczywo, kapusta, płatki owsiane, mleko, marchew, ziemniaki, ryby.

Witamina B12
Wpływ na organizm: Witamina B12 pełni istotną rolę w przemianach metabolicznych tłuszczów i węglowodanów. Zaangażowana jest również w przemiany kwasu foliowego w jego aktywną biologicznie formę. Bierze istotny udział w procesach krwiotwórczych, a produkcji czerwonych krwinek. Poza tym wpływa na prawidłową budowę układu kostnego. Działa pobudzająco na apetyt.
Niedobór w organizmie: niedokrwistość, osłabienie, zaburzenia koncentracji, senność, utrata smaku, łaknienia, nadmierne chudnięcie, objawy neurologiczne, zażółcenie i przebarwienia skóry.
Źródła pokarmowe: Głównym źródłem witaminy B12 w naturze są drobnoustroje, występujące w jelicie grubym. Bogate w witaminę B12 są produkty pochodzenia zwierzęcego tj., wątroba i nerki. Poza tym: ryby, jaja, mleko, przetwory mleczne (jogurt, śmietana, kefir) mięso wieprzowe, drób, makaron, sery dojrzewające. Produkty pochodzenia roślinnego nie zawierają witaminy B12.

Witamina PP
Wpływ na organizm: Witamina PP bierze udział w procesach osydo-redukcyjnych w komórkach. Jest ważnym elementem koenzymów. Reguluje pośrednio poziom cukru we krwi, produkując związki energetyczne. Jest także regulatorem poziomu cholesterolu w organizmie. Bierze również współudział w tworzeniu hormonów sterydowych (szczególnie żeńskie hormony płciowe – estrogeny i progesteron). Reguluje stopień przepływu krwi w naczyniach krwionośnych. Zapewnia również prawidłowy stan skóry.
Niedobór w organizmie: zachwiania w procesach oddychania komórkowego, zaburzenia w metabolizmie węglowodanów, deregulacja układu trawiennego (biegunki, wymioty, nudności), zaczerwienienie i podrażnienie skóry, zaburzenia funkcjonowania układu nerwowego – zaburzenia koncentracji, zaburzenia pamięci, bezsenność, bóle i zawroty głowy.
Źródła pokarmowe: Witamina PP występuje bardzo powszechnie wśród roślin i zwierząt. Produkty bardzo bogate w niacynę to: drożdże, orzechy ziemne, drób, tuńczyk, serce, łosoś, migdały, grzyby, groszek, soja.

Witamina C
Wpływ na organizm: Witamina C ma silne właściwości przeciw utleniające, jest reduktorem zwalczającym wolne rodniki. Wspomaga tym samym działanie witaminy E. Uczestniczy w syntezie kolagenu, przyspieszając tym samym procesy gojenia się ran. Bierze też udział w syntezie hormonów nadnerczy. Pobudza przyswajanie żelaza i uczestniczy w procesach krwiotwórczych. Podnosi znacznie siły obronne organizmu, wzmaga odporność na infekcje. Ma właściwości bakteriostatyczne i bakteriobójcze.
Niedobór w organizmie: Zaburzenia w tworzeniu kolagenu, zaburzenia odporności i zwiększenie podatności na infekcje, zmiany w metabolizmie kwasów tłuszczowych, apatia, osłabienie, zmęczenie, obniżenie apetytu, szkorbut ( gnilec) – podrażnienie, krwawienie z dziąseł, obrzęki, a nawet wypadanie zębów, choroba ta znana już w starożytności, była istną plagą marynarzy, podczas dalekomorskich podróży obserwowano masowe zachorowania.
Źródła pokarmowe: czarna porzeczka, papryka czerwona, kalafior, szpinak, truskawki, kiwi, cytryna, pomarańcze, kapusta, pomidory, ziemniaki, jabłka, ogórki, śliwki, gruszki.

Kwas foliowy
Wpływ na organizm: Kwas foliowy jest regulatorem metabolizmu w organizmie, jest składnikiem koenzymów. Wraz z witaminą B12 reguluje tworzenie i proces dojrzewania erytrocytów.
Niedobór w organizmie: niedokrwistość megaloblastyczna, ciężkie zaburzenia formowania układu nerwowego u płodu, bezsenność, nadpobudliwość, osłabienie wchłaniania związków odżywczych z przewodu pokarmowego.
Źródła pokarmowe: wątroba, drożdże, mleko, sery dojrzewające, drób, ziemniaki, płatki kukurydziane, ryby, owoce (banany, truskawki, kiwi), warzywa (brukselka, kalarepa, pomidor, szpinak, fasola, groch, soja.

Witamy rozpuszczalne w tłuszczach

Witamina A
Wpływ na organizm: prawidłowy stan i funkcjonowanie skóry, włosów i paznokci, regulacja wzrostu i rozwoju tkanki nabłonkowej, prawidłowe widzenie (szczególnie nocne) poprzez udział w odbieraniu bodźców wzrokowych rejestrowanych przez siatkówkę oka, produkcja hormonów, prawidłowy wzrost i rozwój organizmu poprzez regulowanie aktywności tkanki kostnej, a tym samym zapewnienie prawidłowego funkcjonowania kości i zębów, wykazuje silne właściwości przeciwutleniające (antyoksydacyjne), przez co ma działanie przeciwnowotworowe.
Niedobór w organizmie: zaburzenia wzroku, ślepota zmierzchowa, czyli tzw. "kurza ślepota", zaburzenia stanu skóry, włosów i paznokci, łuszczyca, trądzik, łysienie plackowate, zaburzenia wzrostu, osłabienie, utrata apetytu, zły nastrój.
Źródła pokarmowe: wątroba wołowa, wątroba wieprzowa, ryby morskie, węgorz, żółtko jaj, masło, oleje roślinne, szpinak, morele, sałata, jarmuż, dynia, groszek zielony, boćwina, szczaw, marchew, pomidor.

Witamina D
Wpływ na organizm: Witaminę D można znaleźć w tranie, jest wytwarzana w roślinach wystawionych na działanie promieni ultrafioletowych, powstaje w skórze ludzi i zwierząt i jako jedną z nielicznych witamin, którą organizm produkuje sam pod wpływem promieni słonecznych, które przemieniają zawartą w skórze człowieka prowitaminę D3 w aktywną witaminę D. Witamina D pełni istotną funkcję w regulacji przemian wapnia i fosforu oraz tworzeniu kości. Witamina D pobudza wchłanianie wapnia i fosforu z jelit, a także hamuje ilość wapnia wydalanego z organizmu. Jest także niezbędna do prawidłowego formowania układu szkieletowego, pośrednio wpływa korzystnie na system nerwowy i na skurcze mięśni w tym serca.
Niedobór w organizmie: u niemowląt i dzieci – krzywica ( zmiękczenie kości, mała wytrzymałość, obniżona twardość, podatność na zniekształcenia kości), u starszych: zrzeszotnienie kości, zaburzenia struktury i mineralizacji kości, stany nerwicowe, bezsenność.
 Źródła pokarmowe: tran, ryby: śledź, makrela, łosoś, mleko, jaja, wątroba.

Witamina E
Wpływ na organizm: Witamina E jest głównym przeciwutleniaczem występującym w komórkach. Stanowi ważną ochronę przed reaktywnymi formami tlenu, czyli tzw. wolnymi rodnikami, tym samym chroniąc komórkę przed utlenianiem. Prócz tego, pełni funkcję w dostarczaniu składników komórkowych do komórek organizmu. Chroni i wzmacnia ściany naczyń krwionośnych i zapobiega rozpadowi erytrocytów. Jest również przydatna w leczeniu męskiej bezpłodności, nazywana jest "witaminą młodości".
Niedobór w organizmie: osłabienie koncentracji, zdenerwowanie, zaburzenia pracy mięśni szkieletowych, przedwczesne starzenie się skóry, osłabienie wzroku, miażdżyca i choroby serca.
Źródła pokarmowe: oleje roślinne ( kukurydziany, sojowy, słonecznikowy), margaryna, jaja, migdały, orzechy włoskie, mleko, kiełki zbóż, płatki owsiane, kasze - jęczmienna i gryczana, szparagi, masło, masło roślinne, kapusta, brukselka, fasola biała, groch.

Witamina K
Wpływ na organizm: Witamina K odgrywa ważną rolę w procesie krzepnięcia krwi, warunkuje jej prawidłową krzepliwość i zatrzymanie krwawienia, regulują wytwarzanie czynnika krzepnięcia krwi – protrombiny. Hamuje nadmierne krwawienia miesiączkowe. Biorą udział w prawidłowej gospodarce wapniowej organizmu. 
Niedobór w organizmie: osłabienie krzepliwości krwi, większa podatność na powstawanie krwotoków wewnętrznych i zewnętrznych, zwiększone ryzyko rozwoju nowotworów piersi, jajników, jelit.
Źródła pokarmowe: szpinak, brokuły, kapusta, kalarepa, marchew, groch, truskawki, ziemniaki, kalafior, ogórki, cukinia, pomidor, lucerna, sery żółte, żółtka jaj, wątroba.

18 komentarzy:

  1. Bardzo przydatny post, zdrowe tłuszcze w diecie to podstawa - przekonałam się na własnej skórze. Odkąd zaczęłam ich więcej spożywać zauważyłam znaczną poprawę wyglądu cery, włosów i wzrost poziomu energii w ciągu dnia :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Odporność organizmu z pewnością również wzrosła :)

      Usuń
  2. Dziękuje za przypomnienie, taką wiedzę trzeba powtarzać jak najczęściej!

    OdpowiedzUsuń
  3. Bardzo ważna jest suplementacja witaminy D3. Szczególnie, że teraz przed nami jesień i zima, czyli sloneczna witamina jest pożądana.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Witamina D3 akurat w naszej szerokości geograficznej, powinna być suplementowana całorocznie:)

      Usuń
  4. Bardzo fajna baza informacji na temat witamin:) Przeczytałam z wielkim zainteresowaniem.

    OdpowiedzUsuń
  5. Bardzo pomocne, dzięki!!!
    To podstawy! I należy co jakiś czas je utrwalać :)

    OdpowiedzUsuń
  6. Dlatego właśnie potrzebne są tłuszcze w naszej diecie, oczywiście w odpowiednich ilościach i to zarówno zwierzęce, jak i roślinne.

    OdpowiedzUsuń
  7. Dziękuję za super artykuł! Bo zdrowym trzeba być!

    OdpowiedzUsuń
  8. Wielki plus za tego posta!

    OdpowiedzUsuń
  9. Pamiętaj, że wit. C można w nadmiarze wydalić. Ale po co dla organizmu taki nie potrzebny wysiłek?
    po za tym super przydatne info. Sam chyba przygotuję na swojego bloga taki materiał.

    OdpowiedzUsuń
  10. nic w nadmiarze nie jest zdrowe i potrzebne - to stara, dobra szkoła :)

    OdpowiedzUsuń

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...